Transhumance

Transhumance in Zuid-Tirol – UNESCO immaterieel cultureel erfgoed in het Schnalstal

De transhumance in het Schnalstal behoort tot de oudste en meest indrukwekkende schaapstochten in het Alpengebied en is tot op vandaag een levende traditie. Deze eeuwenoude vorm van veeteelt verbindt natuur, cultuur en traditie op unieke wijze.

Op 11 december 2019 werd de grensoverschrijdende transhumance in Bogotá opgenomen op de UNESCO-lijst van immaterieel cultureel erfgoed. Daarmee kreeg deze traditie internationale erkenning. Voor het Schnalstal is dit een belangrijke mijlpaal, aangezien de traditie hier nog steeds actief wordt voortgezet. Reeds in 2011 werd de Schnalstaler transhumance opgenomen in de Oostenrijkse lijst van immaterieel erfgoed dankzij de inzet van de cultuurvereniging Schnals, Pro Vita Alpina, de schapenverenigingen van Niedertal en Rofenberg en de toerismeorganisatie Schnalstal.

De schaapstocht in het Schnalstal is wereldwijd uniek: het is de enige transhumance die zowel een gletsjer als een landsgrens oversteekt. Elk jaar in juni trekken herders met duizenden schapen van Vernagt en Kurzras over de passen Niederjoch en Hochjoch naar de zomerweiden bij Vent in het Oostenrijkse Ötztal. In twee dagen wordt tot 44 kilometer afgelegd door uitdagend terrein met sneeuw en rotsen.

In september keren de kuddes terug naar het dal. De terugtocht is minder zwaar en wordt traditioneel gevierd met een herdersfeest. De transhumance in het Schnalstal is zowel een indrukwekkend natuurverschijnsel als een belangrijk onderdeel van het culturele erfgoed van Zuid-Tirol.

Schapenoverdrijf in juni

Al midden juni, wanneer de alpenweiden voorbij de hoofdkam sneeuwvrij zijn, begint voor een deel van de schapen uit Laas in de Vinschgau de “lange tocht”. Daarbij worden meer dan 44 km afgelegd, met 3.200 hoogtemeters stijgend en 1.800 meter dalend. Langs de routes van de eerste ontdekkers van het Schnalstal trekken de kuddes samen met herders en honden door het hooggebergte. Na een overnachting op de verzamelplaatsen in Kurzras en Vernagt begint de volgende dag bij zonsopgang de oversteek van de Alpenhoofdkam. De route is uitdagend: talrijke sneeuwvelden en aan het einde steile rots- en ijsgeulen op zowel de Hochjoch als de Niederjoch moeten worden overwonnen. Aan de andere kant zijn de hooggelegen dalen vlakker, maar sneeuwval, mist en storm kunnen de afdaling bemoeilijken.

Vernagt (1.700 m) – Niederjoch (3.019 m) – Niedertalalm
Tot 2.200 schapen en 300 geiten vertrekken tussen 3.00 en 6.30 uur ’s ochtends in vier groepen vanuit Vernagt, trekken door het Tisental en bereiken in ongeveer 3,5 uur de Similaunhütte op de Niederjoch. Van daar gaat de kudde verder bergafwaarts richting Niedertalalm, langs de Martin-Busch-Hütte (2.051 m). Ongeveer 3 uur later wordt de Schäferhütte (2.134 m) bereikt. De Similaunhütte en Martin-Busch-Hütte zijn op de dag van de overdrijf nog niet geopend.
Schapenoverdrijf 2026: zaterdag 13 juni 2026 in Vernagt

Kurzras (2.011 m) – Hochjoch (2.856 m) – Rofenberg Alm
Ongeveer 1.500 schapen vertrekken rond 5.00 uur ’s ochtends vanuit Kurzras en bereiken na circa 2,5 uur de Hochjochpas (ongeveer 5,3 km). Na een korte pauze bij de Schutzhütte Schöne Aussicht gaat de tocht verder naar beneden richting Rofenberg Alm via het Hochjoch Hospiz (2.413 m). Voor de afdaling is nog eens ongeveer 2 uur nodig. De Schöne Aussicht hut is geopend, overnachten in het Hochjoch Hospiz is alleen mogelijk op aanvraag.
Schapenoverdrijf 2026: zaterdag 13 juni 2026 in Kurzras

Bij slecht weer zijn wijzigingen in de planning mogelijk.

De terugkeer van de schapen

Door de mildere klimatologische omstandigheden is de terugtocht meestal veel gemakkelijker dan de oversteek van de Alpenhoofdkam in het voorjaar, die een grote uitdaging vormt voor mens en dier. Midden september keren de schapen terug naar het Schnalstal – zoals al eeuwenlang.

NIEDERTALALM – NIEDERJOCH (3.019 m) – VERNAGT (1.700 m)
Tot 2.200 schapen en 300 geiten vertrekken vroeg in de ochtend vanaf de Niedertalalm in het Venterdal (A), passeren de Martin Busch hut (gelegenheid voor eten en overnachting) en trekken door hoogalpien terrein (niet gevaarlijk) omhoog naar de Niederjoch (3.019 m) en de Similaunhütte (gelegenheid voor eten en overnachting), waar het eerste deel van de kudde rond 9.00 uur aankomt. Daarna volgt het gevaarlijkste deel van de afdaling, vooral wanneer er al sneeuw ligt of delen van het pad ijzig zijn. Onder de hut slingert de route naar beneden over een relatief smal pad door steil en rotsachtig terrein tot ongeveer 2.600 meter. Daarna wordt het terrein weer vlakker en veiliger. Na een pauze in het midden van het Tisental trekt de kudde verder naar Vernagt, waar zij rond 14.00 uur aankomt. Van veraf is een eindeloze rij schapen zichtbaar (ongeveer een half uur lang). De kuddes en herders worden feestelijk ontvangen met traditionele herdersfeesten. De schapenfokvereniging Schnals zorgt voor eten, drank en muzikale begeleiding.
Terugkeer van de schapen 2026: zaterdag 12 september 2026

ROFENBERGALM – HOCHJOCH (2.856 m) – KURZRAS (2.011 m)
In de vroege ochtend vertrekken ongeveer 1.500 schapen vanaf de Rofenberg-Alm in het Venterdal (A). De route loopt langs de Hochjoch Hospiz (gelegenheid voor eten en overnachting), door hoogalpien terrein (niet gevaarlijk) omhoog naar de Hochjoch en de Schutzhütte Schöne Aussicht (2.845 m), die eveneens eten en overnachting aanbiedt. De kudde komt daar tussen 11.00 en 12.00 uur aan. Na een korte pauze gaat de afdaling verder in een rustig tempo: eerst door steil en rotsachtig terrein, daarna vlakker en tenslotte weer steiler tot in Kurzras, waar de kudde tussen 15.00 en 16.00 uur aankomt. Ook hier wordt de terugkeer gevierd met traditionele herdersfeesten. De bergredding Schnals zorgt voor eten, drank en muziek.
Terugkeer van de schapen 2026: zondag 13 september 2026

Bij slecht weer zijn wijzigingen in de planning mogelijk.